Teknik Dosya Nedir, İçinde Ne Olur? Yapı Malzemesi İmalatçısı İçin Dosyanın Anatomisi

Piyasa gözetimi denetiminde ilk cümle çoğu zaman aynıdır: "Teknik dosyanızı görebilir miyim?" O anda raftan inen klasör, ürününüz hakkındaki bütün iddiaların kanıt dosyasıdır — performans beyanınız onun üzerine oturur. Bir netleştirme ile başlayalım: buradaki teknik dosya, yapı malzemeleri mevzuatındaki dosyadır; internette karşınıza çıkan makine direktifi kalıpları (risk analizi, kullanım kılavuzu şablonları) başka ürün gruplarına aittir. Yapı malzemesinde dosyanın tarifi Yapı Malzemeleri Yönetmeliği'nin 13'üncü maddesindedir: imalatçı, performans değişmezliğinin değerlendirilmesi ve doğrulanması sisteminin gerektirdiği bütün unsurları içeren teknik dosyayı, performans beyanının dayanağı olarak düzenler. Bu yazıda o "bütün unsurları" raftaki klasörün diliyle, bölüm bölüm açıyoruz.

Bölüm 1: Ürün kimliği

Klasörün ilk sayfaları ürünün kim olduğunu anlatır: ürün tanımı ve tip kimlik kodu, öngörülen kullanım amacı, dayanak uyumlaştırılmış standart ve sürümü. Bu bölüm kısa ama yönlendiricidir — kullanım amacı hangi temel karakteristiklerin kanıtlanacağını, standart sürümü ise hangi deney metotlarının geçerli olduğunu belirler. Standart revizyona uğradığında dosyanın ilk güncellenmesi gereken yeri de burasıdır.

Bölüm 2: Tip tespiti kanıtları

Dosyanın en ağır bölümü: malzeme tipinin tespitine dayanak olan tip testi raporları (numune alma kayıtlarıyla birlikte), tip hesaplamaları, tablo halinde verilen değerler veya açıklayıcı belgeler. Yönetmeliğin Ek-5'i bu dört dayanağı her sistem için aynı cümleyle sayar; hangisini kullanabileceğiniz ürün standardınıza bağlıdır. Kritik ayrıntı, tip tespitini kimin yaptığıdır: Sistem 1+ ve 1'de onaylanmış kuruluş, Sistem 3'te onaylanmış laboratuvar, Sistem 2+ ve 4'te ise bizzat imalatçı. Yani "test raporunu kuruluş versin" beklentisi her sistemde doğru değildir — 2+'da rapor sizin dosyanızdan çıkar.

Bölüm 3: Fabrika üretim kontrolü dokümanları

Tip testi ürünün bir gün iyi olduğunu, fabrika üretim kontrolü ise her gün aynı olduğunu kanıtlar. Bu bölümde FÜK el kitabı ve prosedürler, muayene/deney planları, kalibrasyon kayıtları ve üretim kayıtları bulunur. Yönetmelik seri üretimde beyan edilen performansın değişmemesi için tedbir almayı imalatçıya açıkça yükler; o tedbirlerin yazılı hâli burasıdır.

Bölüm 4: Onaylanmış kuruluş belgeleri — sisteme göre değişir

Bu bölümün kalınlığı performans değişmezlik sisteminize bağlıdır: Sistem 1+/1'de kuruluşun performans değişmezlik belgesi ve gözetim raporları, Sistem 2+'da FÜK uygunluk belgesi ile başlangıç denetimi ve sürekli gözetim raporları, Sistem 3'te onaylanmış laboratuvar raporu durur. Sistem 4'te ise yönetmeliğin ifadesiyle "onaylanmış kuruluşun görevi yoktur" — bölüm meşru olarak boştur; ama bu, önceki üç bölümün yükünü hafifletmez, tersine bütün kanıt yükü size kalır.

Bölüm 5: Beyan, etiket ve talimat

Dosyanın vitrin bölümü: performans beyanının güncel sürümü, ürüne iliştirilen CE etiketinin örneği ve ürünle birlikte bulundurulması zorunlu Türkçe güvenlik ve kullanım talimatı. Denetimde en hızlı yakalanan uyumsuzluk, etiketteki değerlerle beyandaki tablonun farklılaşmasıdır; revizyonlarda üçü birlikte güncellenmelidir.

Bölüm 6: İzleme kayıtları — dosyayı canlı tutan bölüm

Yönetmelik imalatçıya sadece dosya kurmayı değil, izlemeyi de yükler: piyasadaki ürünlerden numune testleri yapmak, şikâyetleri incelemek ve gerekiyorsa kayıt altına almak, tip ve şartname değişikliklerini dikkate almak. Revizyon geçmişi, şikâyet/düzeltici faaliyet kayıtları ve piyasa numune sonuçları bu bölümde birikir. On yıl kuralı da burada anlam kazanır: dosya ve beyan, piyasaya arzdan itibaren on yıl saklanır — bugünkü klasör, on yıl sonraki bir denetimin cevabıdır. İthalatçıysanız yük paylaşımlıdır: dosyanın imalatçıca düzenlendiğini sağlamak ve bir suretini aynı süre tutmak sizin yükümlülüğünüzdür.

Dosyası olmayanı ne bekler?

Yönetmeliğin 56'ncı maddesi, resmî olarak tespit edilen uygunsuzluklar listesinde açıkça sayar: "teknik dosyanın tamamlanmamış olması veya hiç bulunmaması." Süreç kademelidir — Bakanlık önce uygunsuzluğun giderilmesini ister; devam ederse ürünün piyasada bulunması kısıtlanabilir, yasaklanabilir, ürün toplatılabilir veya geri çekilebilir. Yani eksik dosya "evrak eksiği" değil, ürününüzün piyasa hakkını riske atan bir durumdur. Yönetmeliğin tam metnine Resmî Gazete'den ulaşabilirsiniz. Son bir hatırlatma: teknik dosya CE tarafının kavramıdır. Ürününüz ulusal standarda tabiyse — hazır betonda beton G belgesi gibi — aynı işlevi üretim kontrol sistemi dosyanız görür; mantık aynı, mevzuat rafı farklıdır. Teknik dosya hazırlığında altı bölümü sizin ürününüz ve sisteminiz için kuruyor, eksik kanıtları deney planına bağlıyor, revizyon düzenini kuruyoruz; dosyanın sahibi ve imzası her zaman imalatçıdır. Dosyanızın hangi bölümünün zayıf olduğunu konuşmak için iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz.